बैतडी : जिल्लाको उत्तरपूर्वी पुरचौडी नगरपालिकाको हाटकी मानमती बोहराले कुखुरापालन व्यवसायबाट मनग्गे आम्दानी गर्न थालेकी छन् । उनी करिब एक दसक अघिदेखि कुखुरापालन व्यवसायमा लागेकी हुन् । सुरुमा व्यावसायिक रूपमा कुखुरापालन नगरेको भए पनि गएको दुई वर्ष यता उनले आधुनिक खोर बनाएर व्यासायिक रूपमा कुखुरापालन गर्न थालेकी हुन् ।मानमतीलाई कुखुरापालन व्यवसायमा लाग्न सुरुमा निकै चुनौती थियो । २०६४ सालतिर तरकारीखेती र कुखुरापालन सँगसँगै गरेको मानमतीले बताइन् । उनले भनिन् ,‘मैले स्नातक तह पास गरिसकेकी थिए । केही जागिर गर्नुपर्छ भन्ने पारिवारिक मान्यता बन्न सकिन्छ भन्ने अठोटका साथ कुखुरापालन र तरकारीखेती सुरु गरेकी हुँ ।’अहिले मानमतीको खोरमा डेढ सयभन्दा बढी जातका कुखुरा छन् । उनले भनिन् ‘महिलाले पनि पेसा व्यवसाय गरेर आम्दानी गर्न सक्छन् भन्ने मैले देखाएकी छु । बिहानदेखि नै कुखुरापालन व्यवसायमा संलग्न हुने गर्दछु । यसले मेरो घरपरिवार चलाउन सजिलो भएको छ ।’
‘सुरुमा मैले कुखुरापालन व्यवसाय गर्दा यसले के गर्न सक्ला भनेर कुरा काट्ने पनि धेरै थिए । तर, मैले मेरो आत्मविश्वासलाई ढल्न दिइन । अहिले कुखुरापालन व्यवसायबाटै मासिक २० हजारको हाराहारीमा कमाउँछु । चौध हजार जति मासिक बचत हुन्छ’,मानमतिले भनिन्, ‘कुखुराको बजार पनि राम्रो छ । पहिलापहिला अण्डा खान नमान्नेले पनि अहिले कुखुरा किन्ने गरेका छन् ।’पोल्ट्री फर्म नै दर्ता गरेर कुखुरापालन व्यवसाय थालेको मानमतीले बताइन् । स्नातक तहसम्मको शिक्षा हासिल गरेर ग्रामीण नमुना कृषक बनेकोमा उनी निकै खुसी छन् । उनले भनिन् ,‘शिक्षा आर्जन गर्नु जागिर लागि मात्रै होइन् । पढेलेखेका मानिस कृषि कर्ममा लागेमा यसले कृषि क्षेत्रमा पनि सुधार हुनेछ ।सायद मैले स्नातक तहसम्म नपढेको भए म नमुना कृषक बन्ने थिइन कि ? ’घरमै खोर बनाएर गिरिराज, न्यू हेम्सायर र स्थानीय जातका कुखुरा पालेर मनग्ये आम्दानी गर्न थालेको उनले बताइन् । उनले भनिन् ‘मैले कुखुरापालन र तरकारीखेतीका लागि पोषणको क्षेत्रमा काम गर्ने सुआहारा कार्यक्रमबाट तालिम लिए । सोही तालिमले मलाई व्यावसायिक किसान बनाएको हो ।’मानमतीका श्रीमान डम्मर कुँवर पेसाले स्वास्थ्यकर्मी हुन् । कार्यालय बाहेकको समयमा उनले पनि कुखुरापालन व्यवसायमा सहयोग गर्दै आएका छन् । उनले भने, ‘हामी दुवैजना मिलेर कुखुरापालन व्यवसाय गरिरहेका छौं ।’सुरुमा लगानी धेरै गर्नु परे पनि अहिले कुखुरा र अण्डाबाट आम्दानी हुन थालेको बोहराले बताइन् । ‘कुखुराको बजार भाउ पनि राम्रो छ’, बोहराले भनिन्, ‘कुखुरालाई रोग नलाग्ने हो भने कुखुरापालनबाट मनग्ये आम्दानी गर्न सकिने देखिएको छ ।’
गाउँमा व्यवसाय गर्दा केही चुनौती छन् । कुखुरामा देखिने विभिन्न रोगलेले सताउने गरेको छ । प्राविधिक र औषधि अभावमा समस्या झेल्दै आएको उनले बताइन् । कुखुरापालन व्यवसायलाई बढाउने सोच बनाए पनि सरोकारवाला निकायबाट सहयोग नपाएको उनको गुनासो छ । किसानलाई प्रोत्साहन गर्न र व्यवसाय सञ्चालन गर्न सरकारले विभिन्न अनुदानका योजना ल्याए पनि वास्तविक किसानसम्म पुग्न नसकेको बोहराको गुनासोे छ । ‘केही गरौ भन्ने सोच बनाएका किसानले सहयोग पाउदैनन्’, उनले भनिन्,‘भनसुन र सोर्सपोर्सको भरमा अनुदान वितरण गरिँदा मेहनत गर्ने किसान मारमा परेका छन् ।’व्यावसायिक कुखुरापालनमा उनले करिब ६ लाख लगानी गरेका छन् । खोर निर्माणदेखि चल्ला र दानाको लागि उक्त रकम लगानी गरेकी हुन् । उनको लगानीअनुसार आम्दानी पनि हुन थालेको छ । घरमै अन्य घरधन्दा गर्दै कुखुरा फार्म सञ्चालन गरेपछि उनको आर्थिक अवस्था सुधारिँदै गएको छ। घरको आर्थिक अवस्था सुधार्न पुरुष मान्छेले मात्रै सक्छन् भन्ने भनाइलाई चुनौती दिन गाउँमै व्यवसाय सञ्चालन गरेको बोहराले बताइन् । व्यवसाय गर्नेलाई गाउँमै अवसर भएको उनको भनाइ छ । छोटो समयमै आफ्नै मिहेनतले उनी गाउँमै उदाहरणीय कृषकको रुपमा अग्रसर भएकी छन् । श्रम गर्ने सके देशकै माटोमा रोजगारी मिल्ने उनको आफ्नै अनुभव छ । उनले भनिन् ‘महिलामाथि हुने हिंसा न्यूनीकरण गर्न महिलालाई आर्थिक आयआर्जनका क्रियाकलापमा संलग्न गराउनु आवश्यक छ ।’
भगीरथ अवस्थी, साभारः अन्नपूर्ण पोष्टबाट
No comments:
Post a Comment